Çoğumuzun sadece güneşlenebilmek için tatile çıktığını düşünürsek, güneşin tadını ondan korunarak çıkartabiliriz. Peki ama nasıl? Sağlıklı güneşlenmek ile ilgili öğrenmek istedikleriniz için işte size küçük bir rehber...
Güneşin zararlarını bilmeyenimiz yok ama güneşsiz de yapamıyoruz. Güneşin tadını korkusuzca çıkarmak için düşmanımızı iyi tanımalıyız.
Yazın tadı güneşlenmeden çıkarılmaz ama güneşlenirken de bizim tadımızın kaçmaması için almamamız gereken ufak tefek önlemler var. Güneşin zararlarından kaçmanın en etkili yöntemi elbette hiç güneşe çıkmamak, ama hepimiz biliyoruz ki bu mümkün değil!
Güneşten korunmak için güneşsiz kalmanıza gerek yok çünkü güneşin birçok faydası da var; bunlardan en güzeli, güneşin altında hormonlarımız endorfin salgılaması ve mutlu olmamız!
Bronzlaştığımızda cildimiz daha parlak ve sağlıklı göründüğünden hepimiz güneş altında saatler geçirmeye bayılıyoruz! Üstelik bronzlaşmış bacaklar daha ince görünüyor! Ve bronzlaşmış tenimizle yaz aylarında makyaj yapmadan evden çıkabiliyoruz ve bu bize oldukça zaman kazandırıyor!
Bizi harika hissettiren bütün bu doğal nimetler, güneşin zararlarını görmezden gelmemiz için yeterli bahaneler değil. Güneşle olan ilişkimizi bize en az zarar verecek biçimde kurmaya çalışmalıyız ve dost görünen düşmanımızı daha yakından tanımalıyız. Önce şu herkesin dilinde olan UVA ve UVB ışınlarının ne olduğunu öğrenememiz gerekiyor...
UVA ve UVB Işınlarının Farkı
Ultraviyole, deri üzerinde olumsuz etkilere neden olan güneş ışınlandır. Yeryüzüne ulaşan radyasyonun yaklaşık yüzde 5'ini oluşturur. Ultraviyolenin yüzde 95-98'ini UVA, yüzde 2-5'ini UVB ışınları oluşturur. UVA ve UVB ışınları güneşin tüm zararlı etkilerine eşit oranda sahiptir.
Cam, UVA ışınlannı geçirir, ancak UVB ışınlannı geçirmez. Ciltte doğrudan UVA ışınlarının etkisi hissedilmez. Su, ışınları yüzde 50 geçirir. Bu sebeple su altında da güneş yanıkları oluşabilir. Doalyısıyla güneşten kaçmamız olanaksız. UVB, güneş yanıklarının oluşumunda, dört mevsim etkili olan UVA ise yaşlanma ve kanserde etkilidir.
Güneşin Etkileri
Güneş ışınlarına uzun süre maruz kalan cilt kabalaşır, sertleşir ve cildin kılcal damarları belirginleşir. Güneş cildi akut ve kronik olarak etkiler, ilk güneşe çıkıldığında oluşan ani kızarıklara ve güneş yanıklarına akut etkiler adı verilir. Güneş ışınlarının ciltte alerjik reaksiyonlara neden olması mümkün. Yanığın etkisiyle ciltte su toplanmaları görülebilir.
Uzun süreli kronik etkilerde ise, ciltte açık ya da koyu renkli lekelenmeler oluşabiliyor. Bunlar 'melazma' adı verilen kahverengi lekelere dönüşebilir. Güneşin, yaşlılık lekeleri adı verilen, özellikle ellerde ortaya çıkan, küçük kahverengi lekelenmelere sebep olduğu da görülür. En önemli kronik etkisi ise tabii ki cilt kanseridir.
Cilt Kanseri
Çocukluğumuzdan beri almış olduğumuz güneş ışınlarının etkileri zamanla ortaya çıkar. Açık renkli cilde sahip olanların çok daha fazla cilt kanserine yakalanma riski bulunuyor. Cilt kanserinde özellikle benlerde şekil değişikliği oluşuyor. Cilt tabakasındaki boyuta göre kanserin çeşidi ve tedavi biçimi değişiyor, özellikle vücudunda ben sayısı fazla olan kişilerin bir dermatolog tarafından sürekli denetlenmesi ve benlerde bir değişiklik olup olmadığına bakılması gerekiyor. Güneşten korunmak bu kişilerde çok daha önemli.
Neler Yapmalıyız?
Ne güneş altında, ne de solaryumda bronzlaşmaya çalışmak doğru değil. Cildimizi güneşten en iyi koruyacak biçimde davranmak en doğrusu. Güneşin en zararlı olduğu yaz günlerinde saat 10:00 ile 17:00 arasında güneşe korunarak çıkılmalı. Güneş koruyucularını bir kere sürüp, bütün gün bunun yeterli olacağını da düşünmeyin. Güneşe çıkmadan en az 15 dakika önce ve cildin bir cm2'lik yüzeyine yaklaşık bir çay kaşığı güneş koruyucu gelecek şekilde ürünleri kullanın. Terleme, suya girme ve sürtünme gibi nedenlerle etkisini kaybeden güneş koruyucularını üç-dört saatte bir yenilemeye çalışın.
Cilt tipine uygun bir koruyucu kullanmak da çok önemli. En az 15-20 koruma faktörlü ürünleri seçmek gerekiyor. Ayrıca güneş ışınlannı en dik alan bölgelere daha fazla koruma özelliği olan ürünler uygulamalı ya da aynı ürünü daha sık tekrarlayarak sürmeli. Hatta bu ürünleri yaz-kış ayırt etmeden kullanırsanız güneşin yaşlandırma etkilerine karşı da savaşabilirsiniz.
Şapkalar ve güneş gözlüklerinin yaz aylarının en iyi dostları olduklarını da unutmayın tabii. Güneşe çıkarken sık dokunmuş kumaşlardan oluşan, inanılanın aksine özellikle koyu renklerden hazırlanmış giysiler seçmeye çalışın. Koyu renkli giysiler ışınlan emse de aslında güneşten daha iyi koruyorlar, çünkü ışığın cilde ulaşmasını zorlaştırıyorlar.
Aynca gölgede bile kumun, güneş ışınlarını yansıtıcı özelliği olduğunu unutmayın. Hasır şemsiyeler güneş ışınlannı yeterli oranda engelleyemedikleri için, kalın sentetik kumaşlardan yapılmış şemsiyeleri tercih edin.
Güneşe çıkarken parfüm kullanıyorsanız, güneş koruma kreminizin üzerine sıkarak, leke oluşumunu da engelleyebilirsiniz. Beta karoten, A ve C vitamini güneşe karşı vücut direncini artırdığından, bunları içeren besinler tüketmeye çalışın; portakal, havuç, domates gibi...
Güneş Koruyucuları için öneriler
Hem UVA hem de UVB ışınlarına karşı etkili koruyucular seçin. SPF 15, güneşten korunmada yüzde 90, SPF 50+ ürünler yüzde 91-92 oranında etkilidir, önemli olan ürünü doğru miktarda uygulamaktır; yüksek koruma faktörlü ürünlerin daha az miktarda sürüleceğini düşünmeyin.
Güneşin neden olduğu cilt yaşlanmasında yüksek korumalı ürünler daha etkilidir, iyi bir güneş koruyucu ürün, deriyi nemlendirmeli, suya, denize, terlemeye, sürtünmeye dayanıklı, kokusuz, renksiz, etki süresi uzun olmalıdır. Ayrıca ürün seçiminde derinizin tipi ve hassasiyetini göz önünde bulundurmalısınız.
Herkes aynı güneş koruma ürününü kullanabilir mi?
Herkes kendi fototipine uygun ürünler kullanmalıdır. Fototip, ten rengimize göre cildin güneşe karşı verdiği tepki özelliğidir. Örneğin, açık tenli ve ince ciltli kişiler çabuk kızarır, kolay kolay bronzlaşmaz ve sürekli yüksek koruma kullanmaları gerekir. Esmer tenliler ise kolaylıkla bronzlaşır ve bronzlaştıktan sonra daha düşük korumalı ürünler kullanabilir. Ancak yaşa bağlı olarak da kullanılan güneş koruma ürünleri farklılık gösterebilir. Çocukların cildi zararlı güneş ışınlarına karşı yetişkinlere göre üç kat daha fazla hassastır ve güneşe karşı daha hızlı tepki verirler. Çocuklann kullandığı ürünler özel olarak formüle edilmiş olmalıdır. 40 ve 50'li yaşlarda incelen cilt nedeniyle hem koruyucu hem de onarıcı özelliklere sahip ürünler tercih edilmeli.
Göz, saç ve ten renginize ve cilt tipinize uygun güneş koruyucu seçmek için size uygun seçeneklere bir göz atın.
